Kısırlık

    Kısırlık (İnfertilite)

    Anne ve baba adayı çiftin doğal yolla bebek sahibi olamamalarına kısırlık denir. Doğum kontrolü olmadan 1 yıllık düzenli cinsel ilişkiden sonra gebe kalamama olarak da tanımlanmaktadır. Tıbbi anlamda anne ve baba adaylarında kısırlık sorunu olduğunun söylenebilmesi ya da kısırlıktan şüphelenilmesi için 35 yaşın altındaki çiftlerin en az 1 yıl, 35 yaşın üzerindekilerin de yaklaşık 6 ay korumasız düzenli cinsel ilişkide bulunmuş olmaları gerekmektedir.

    Dünya genelinde çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin yaklaşık %15’i kısırlık nedeniyle yardımla üreme tekniklerine başvurmak zorunda kalmaktadır. Bu çiftlerin büyük bir kısmında kısırlık nedenini açıklayacak sebepler bulunabilirken, yaklaşık %10’unda herhangi bir patoloji tespit edilememektedir. Bu çiftler açıklanamayan infertilite olarak adlandırılmaktadır.

    Sağlık problemi bulunmayan tamamen normal bir çift anne adayının tek bir adet döneminde her gün cinsel ilişkide bulunsa bile, anne adayının gebe kalma olasılığı yalnızca %25’dir. Çiftin fertilite potansiyelini gösteren bu durum “fekundite” olarak adlandırılmaktadır. İnsan, organizma olarak üreme potansiyeli çok yüksek bir canlı değildir. Bunun pek çok nedeni vardır. Bazı yumurtalar döllenememekte, bazıları da döllense bile embriyo döneminde gelişme gösterememektedir.

    Kısırlığın Nedenleri

    Kısırlığın nedenlerini anlayabilmek ve tedavisini planlayabilmek için önce anne ve baba adayı çiftte üreme döngüsünün nasıl işlediğini ve gebeliğin oluş mekanizmasını anlamak gerekmektedir.

    Döllenme ve yumurtlama sırasında tüm adımların hamile kalmak için doğru bir şekilde gerçekleşmesi gerekmektedir. Bazen anne ya da baba adayı çiftte kısırlığa neden olan sorunlar doğuştan kaynaklanabilmekte ya da hayatının herhangi bir döneminde gelişmektedir.

    Kısırlığın nedenleri anne ve baba adaylarını etkileyebilir. Genel olarak kısırlık ile ilgili sorunların

    • 1/3’ü baba adayı ile ilgili sorunlardan
    • 1/3’ü anne adayı ile ilgili sorunlardan
    • Geriye kalan durumlarda ise hem anne hemde baba adayı ile ilgili sorunlardan kaynaklanmakta yada hiçbir neden tespit edilememektedir.

    Kadınlarda Kısırlık Nedenleri

    1. Yumurtlama problemleri
    2. Yumurta rezervinin düşük olması
    3. Rahim ya da yumurtalık ameliyatları
    4. Endometriozis
    5. Fallop tüplerinin deforme veya tıkalı olması
    6. Rahim ağzı problemleri
    7. Yaşın ileri olması

    Erkeklerde Kısırlık Nedenleri

    1. Erken boşalma gibi cinsel sorunlara bağlı spermin verilmesi ile ilgili sorunlar; kistik fibroz gibi bazı genetik hastalıklar; testiste blokaj gibi yapısal problemler; veya üreme organlarında hasar veya yaralanma,
    2. Testislerdeki genişlemiş damarlar (varikosel) sperm kalitesini etkileyebilmektedir.
    3. Pestisitler ve diğer kimyasallar ve radyasyon gibi belirli çevresel faktörlere aşırı maruz kalma,
    4. Testislere bağlı anormal sperm üretimi veya işlevi, genetik bozukluklar, diyabet gibi sağlık sorunları veya klamidya, gonore, kabakulak veya HIV gibi enfeksiyonlar,
    5. Sigara içmek, alkol, antibiyotikler, anabolik steroidler veya diğerleri gibi belirli ilaçları almak,
    6. Sıcağa (saunalarda veya sıcak küvetlerde) sık sık maruz kalmak sperm üretimini etkileyebilmektedir.
    7. Radyasyon veya kemoterapi gibi kanser ve tedavisi ile ilgili hasarlar ve tedavinin sperm üretimini bozabilmesi

    erkeklerde kısırlığa neden olan faktörlerdir.

    Ne Zaman Endişelenmeli, Ne Zaman Hekime Gidilmeli?

    Bir yıldan uzun bir süre yumurtlama dönemine denk gelen günlerde 2-3 günde bir korunmasız bir şekilde düzenli olarak cinsel ilişkide bulunulmasına rağmen gebe kalınmadıysa anne ve baba adayları infertil sınıfına girmektedir. Bu durum kesinkes normal yollardan hamile kalınamaz anlamına gelmemektedir. Ancak istatistiksel anlamda bakıldığında normal yollardan gebe kalma şansı azalmış olmaktadır. Çiftin tıbbi yardıma ihtiyacı vardır. Bu yardım için belirli ve kesin bir zaman yoktur. Bebek sahibi olunamaması anne ve baba adayı çifti endişelendirmeye başladığında bir jinekoloğa gitmeleri gerekmektedir. Çiftlerin birçoğu infertiliteyi çekinecek hatta utanacak bir durum olarak görmekte ve kendilerini bu hususta yalnız hissetmektedirler. Tüm dünyada birçok çift infertilite problemini yaşamakta ve bunların önemli bir kısmı çok basit tedavilerle gebe kalabilmektedir. Burada anne ve baba adaylarını sınırlayan infertilitenin her zaman önemli bir problem olmasına rağmen acil olmadığını düşünmelerinden kaynaklanmaktadır.

    Bazı durumlarda hekime müracaat etmeden önce 1 yıl beklemek gereksizdir. Bunlar;

    • Kadın yaşının ileri olması,
    • Çok sık ya da seyrek adet görmek,
    • 2’den fazla sayıda düşük yapmak,
    • Geçirilmiş karın alt bölgesi enfeksiyonu,
    • Erkekte testislerin küçük olması,
    • Prostat enfeksiyonu öyküsü,

    varsa vakit kaybetmeden profesyonel bir yardım ya da öneri almak için girişimde bulunulması gerekmektedir.