Riskli Gebelik Takibi

    Riskli Gebelik Takibi

    Gebelik normal ve doğal bir süreçtir. Bazı durumlarda gebe kalmadan önce anne adayının vücudunda bulunan hastalıklar (annenin mevcut hastalıkları) veya hamilelikten dolayı sonradan gebelik döneminde ortaya çıkan sorunlar çeşitli risklerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Böyle gebeliklere riskli gebelik veya yüksek riskli gebelik denir. Riskli ve yüksek riskli gebelikler bazı durumlarda hem hamile annenin hem de anne karnındaki bebeğin sağlığını ve hatta hayatını tehdit etmektedir. Riskli ve yüksek riskli gebelikler, mutlaka bir riskli gebelik uzmanı (perinatolog) tarafından ve çok daha yakından takip edilmelidir. Riskli gebelik doktorları ile yapılması gereken riskli gebelik takibi, normal gebelik takibine göre çok farklı yönler içermektedir.

    Yüksek Riskli Gebelik (Perinatoloji), gebelik öncesi, gebelik sırası ve sonrasında hastaların risk değerlendirmesi, feto-maternal; yani fetüs-anne kaynaklı birçok hastalığın doğum öncesi tanısının konulması, tedavi-takip planlarının yapılması ve gerekirse invaziv girişimlerin uygulanması, riskli veya sorunlu gebeliklerde gebelik sırasında, doğumda ve sonrasında tedavilerinin tamamlanmasını içermektedir.

    Genel olarak gebelik, kadın hayatının fizyolojik olarak normal ve eşsiz bir dönemi olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte annenin veya bebeğin önceden var olan ya da beklenmeyen bir hastalığı gebeliği komplike edebilmektedir. Risk, olumsuz bir sonucun olabilirliği veya olasılığı artıran faktörler olarak tanımlanmaktadır.

    Risk değerlendirmesinde hastanın tıbbi, gebelikle ilgili ailevi ve genetik hikayesine yönelik sorular, beslenme alışkanlıkları, ilaç kullanımı, çevresel maruziyetler, hayat tarzı ve sosyal konumlar yer almaktadır.

    Gebeliği olumsuz etkileyebilecek herhangi bir maternal veya fetal faktörler bulunması durumunda gebelik yüksek riskli olarak tanımlanmaktadır. Riskli yörelerde hemoglinopatiler, kistik fibrozis gibi hastalıklar için taşıyıcılık araştırılmaktadır. Örneğin, gebelik diyabeti, preeklampsi, erken doğum, tekrarlayan gebelik kayıpları vs. riskli gebelik kategorisine girmektedir.

    Risk belirlemede belli başlı önemli faktörler; Genetik faktörler, etnik faktörler, sosyoekonomik faktörler, mesleki faktörler, anne yaşı vb. Bu faktörlerden genetik faktörlerde amaç, problemli çocuğu olma ihtimali yüksek olan hastaların sağlıklı doğurma şansını en yükseğe çıkartmaktır.

    Riskli Gebeliğe Yol Açan Sebepler;

    • Anne adayının 18 yaşın altında ya da 35 yaşın üstünde olması,
    • Anne adayında tansiyon, guatr, şeker, kalp, karaciğer, kolajen doku hastalıkları (lupus, sjogren vb.), damar ve diğer yapıları tutan hastalıklar gibi gebelik dönemine ait olmayan, gebe kalmadan önce zaten var olan sistemik hastalıkların olması,
    • Anne adayının çok zayıf ya da çok şişman olması,
    • Anne ve baba adayı arasında akrabalık olması,
    • Anne adayının herhangi bir nedenle ilaç kullanması (epilepsi, psikiyatrik hastalıklar vb.),
    • Anne adayının sigara ya da alkol kullanması,
    • Anne adayının tekrarlayan düşüklerinin olması,
    • Annenin adayının gebelik dönemi öncesinde hiçbir sağlık problemi olmamasına rağmen, hamile kaldıktan sonra tamamen gebeliğe bağlı olarak ortaya çıkan gebelik dönemi sorunları,

    Hamile Anne Adayına Bağlı Gebelik Dönemi Sorunları;

    • Gebelik diyabeti (gebelik şekeri) (gestasyonel diyabet)
    • Gebelik zehirlenmesi (hamilelik ile ortaya çıkan hipertansiyon, preeklampsi, eklampsi, toksemi)
    • Gebelikte kanama (vajinal kanama)
    • Gebelikte erken doğum tehdidi
    • Gebelikte suyun erken gelmesi (prematür membran rüptürü)
    • Gebelikte rahim ağzı yetmezliği (servikal yetmezlik)

    Bebeğe Bağlı Gebelik Dönemi Sorunları;

    • Bebeğin suyunun normalden az olması (oligohidramnios)
    • Bebeğin suyunun normalden fazla olması (polihidramnios)
    • Bebekte gelişme geriliği
    • Bebekte kan uyuşmazlığı (Rh Alloimmünizasyonu)
    • Bebekte sakatlıklar (fetal anomali)
    • Çoğul ve ikiz gebelikler

    Riskli Gebelik Takibi Neden Gereklidir?

    Çoğu hamile anne adayı gebelik dönemini herhangi bir sorun olmadan geçirmesine rağmen, gebelik dönemi süresince ne zaman sorunla karşılaşılabileceğini öngörmek hamile anne adayı için mümkün değildir. Baştan çok normal görünen bir hamilelik döneminde bile sonradan ciddi sorunlar yaşanabileceği için, riskli gebelik olsun olmasın bütün hamileliklerin kadın doğum uzmanı takibi altında olması büyük önem taşımaktadır. Bu duruma ilişkin yapılan araştırmalar neticesinde hamile kalmadan önce hiçbir hastalığı olmayan sağlıklı bir kadın hamile kaldığında;

    • Gebelik döneminin 24. haftasında hamilelik şekeri (gestasyonel diyabet),
    • Gebelik döneminin 28 ile 30. haftası itibariyle gebelik zehirlenmesi (toksemi – gebeliğe bağlı gelişen hipertansiyon – preeklempsi),
    • Gebelik döneminin 28 ile 30. haftası civarında bebek gelişimi ile ilgili sorunlar (bebekte gelişme geriliği),

    ortaya çıkmaktadır. Bunların yanı sıra;

    • Gebelik döneminin 11 ile 14. haftası arasında ultrasonda bebek ense kalınlığı ölçümünün yüksek olması,
    • Gebelik döneminin 11 ile 14. haftası arasında yapılan ikili test sonucunun anormal çıkması,
    • Gebelik döneminin 16 ile 20. haftası arasında yapılan üçlü test sonucunun anormal çıkması,
    • Gebelik döneminin 16 ile 20. haftası arasında yapılan ultrason muayenesinde bebekte bir sorun (bebeğin kalp ve büyük damarlarında sorunlar; down sendromunu düşündüren kemiklerin kısa olması barsak parlaklığı artışı ense kalınlığı artışı gibi bulgular; v.b.) tespit edilmesi,

    gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır.

    Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi sorunsuz giden bir hamilelik döneminde gebelik takibi sırasında bebek, anne veya gebelik kaynaklı bir sorun tespit edildiğinde doktorunuz bir riskli gebelik uzmanından konsültasyon (görüş) talep edecektir.

    Bazı gebelikler ise başlangıçtan itibaren çeşitli riskler taşımakta ve bu riskler de anne ve bebek sağlığını kötü etkilemektedir. Bu ise hamile kalmadan önce;

    • Şeker hastalığı olan bir kadının hamile kalması,
    • Tansiyon hastalığı olan bir kadının hamile kalması,
    • Guatr hastalığı olan bir kadının hamile kalması,
    • Daha önceki gebelikleri tekrarlayan düşük ile sonuçlanmış bir kadının hamile kalması,

    Hamilelik döneminin başından riskli gebelik sınıfına giren kadınlarda, gebelik dönemi risklerinin önceden belirlenip çeşitli tedbirlerle olumsuzlukların en aza indirilmesi çok önemlidir. Ve bu ancak hamilelik dönemi boyunca riskli gebelik doktorları tarafından gereken sıklıkta muayene (riskli gebelik takibi) ve ayrıntılı incelemelerin yapılması ile sağlanabilmektedir.

    Riskli Gebelik Takibini Kimler Yapmaktadır?

    “Yüksek riskli gebelik takibi” sırasında hastayı tek bir hekimin izlemesi yeterli değildir. Bu, farklı branşlardan hekimlerin ortak bilgi ve deneyimleriyle yürütülebilen bir izlem şeklidir. Ekipte kadın doğum uzmanı başta olmak üzere, dahiliye uzmanı, endokrinoloji uzmanı, diyetisyen, fizik tedavi ve göz doktoru da bulunmaktadır.